Op de bonafide

Moestuinen

2009-06-16T21:32:00.002+02:00

Het is weer lente, dus weer tijd om nieuwe beleidstermen uit te poepen. Voor het aankomende beleidsnotaseizoen willen we graag de volgende term voordragen:

Moestuinen

Voorbeeld van context en toepassing: Ter nadere effectuering en borging van een succesvol energietransitiebeleid staan we aan de lat een steviger raamwerk ter stimulering van innovatieniches te realiseren. Hiertoe dienen extra nutriënten in de vorm van microfinancieringen en competiviteits- en innoveringssubsidies versneld aan de innovatievoedingsbodem worden toegediend. Wanneer dit is bewerkstelligd, krijgen initiatiefnemers van beloftevolle projecten een jaar tijd om naar eigen inzicht te moestuinen.

Aanvullende voorstellen ontvangen we graag in de comments.

Sms'en

2009-05-07T21:14:00.004+02:00

Steeds vaker komen we het tegen - werkwoorden die ontstaan uit het zelfstandige naamwoord van een nieuwe technologie. De "Short Message Service (sms)" is daar een voorbeeld van. Volgens mijn Van Dale Groot Woordenboek is dit het werkwoord:

sms’en (onovergankelijk werkwoord; sms’te, heeft gesms’t)

Let op de schrijfwijze en de vervoegingen - de apostrof hoort erbij en is geen teken voor beklemtoning. Gerelateerde woorden zijn de volgende (ook hier is de apostrof niet bedoeld als teken voor de beklemtoning):

sms’je (het; meervoud: sms’jes)

sms-bericht (het)

sms-alert [ɛsɛmɛzəlʏ:rt] (dem; meervoud: sms-alerts)

Opdat u dat weet! Nooit hoop ik van u nog langer "smsen, smsje smsbericht of smsalert" zien.

Hyperactieve predatordetectiemodule

2009-02-18T22:02:00.005+01:00

Tijdens de discussieronde na één van de acht hoorcolleges van het Studium Generale in de wijsbegeerte (in casu Philosophy of Religion) maakte universiteitshoogleraar dr.mr. Herman Philipse (terecht niet zonder enige scherts) gewag van een exotische theorie uit de evolutionaire antropologie en psychologie.

Om te verklaren waarom mensen geloven in spoken, geesten en goden zouden de mensen door middel van natuurlijke selectie en mutatie over een hyperactieve predatordetectiemodule zijn gaan beschikken. De originele Britse benaming is overigens Hyperactive Agency Detection Device (HADD).

Een van de vele curieuze theorieën die evolutionaire psychologie regelmatig weet voort te brengen, vrees ik. Desalniettemin is de term in talig opzicht een prachtige poging.

Heitie

2009-01-21T21:40:00.002+01:00

Op een recente bijeenkomst in de familiaire sfeer, was ook een jonge vader aanwezig. Een aanzienlijk deel van de aanwezigen sprak Fries, waaronder de vader. Deze werd dus geen vader genoemd, maar consequent heitie, vadertje. Het verkleinwoord viel me de eerste paar keer wel op, maar daar zijn natuurlijk diverse verklaringen voor mogelijk. Toen het toch wel heel consequent gebruikt werd, ging ik verder op onderzoek uit. Wat blijkt nu, de betreffende man heeft uitsluitend nog dochters. Zoiemand noem je heitie. Slechts dan, wanneer iemand de eerste zoon heeft toevoegd aan zijn kinderschaar, spreek je van heit - vader.

Was het Nederlands maar zo rijk om dergelijke belangwekkende verschillen in mannelijkheid tot uitdrukking te brengen...

Woordkeus

2009-01-16T20:12:00.004+01:00

Vandaag belde de voorzitter van de Rechtbank over een "brisante" brief die hij ontvangen had. Mijn gedachten gingen direct naar een brisantgranaat. Uit zijn geëxalteerde toestand en nadere uitleg kon ik echter wel opmaken dat deze lankmoedige man hier niet sprak over de laatste aanval op Gaza.

Ik onderneem direct vermetele pogingen hem tot kalmte te manen door te zeggen dat we een en ander wellicht beter even kunnen opzouten. Daarmee uiteraard doelend op 'het oppotten van bepaalde gedachten of gevoelens'. Nimmer zou ik immers ooit een voorzitter toevoegen dat hij dient op te rotten. In deze licht ontvlambare situatie had ik wellicht beter een ander woord kunnen bezigen....

Polichinel

2009-01-16T17:55:00.003+01:00

Met een vriend uit de Achterhoek raakte ik onlangs verwikkeld in een polemiek over de vraag waar men een fles van de abominabele vloeistof "dropshot" zou kunnen kopen. Naast een peperdure, technische gift, zouden we deze fles cadeau doen aan een gemeenschappelijke vriend ter gelegenheid van zijn dertigste verjaardag.

Begonnen via SMS, polemiseerden we door via e-mail. Niet gespeend van de nodige dosis humor in dit reciproque berichtenverkeer, was hij het die de verbale genadeklap uitdeelde. Ik kreeg een bericht met enkel en alleen het woord "Polichinel!" Ja ja, ik heb me toch vrienden...

Ik kon niets anders doen dan hem hartelijk danken voor het aanbieden van zo'n exquis en origineel woord met zijn zodanig fluweelzachte fonetiek dat men het haast als merknaam voor exclusieve parfum geschikt zou achten, terwijl de enigszins negatief beladen betekenis toch weinig aan ambiguïteit overlaat.

po·li·chi·nel [poliʃinɛl] (dem; meervoud: polichinellen, polichinels; verkleinvorm: polichinelletje)

hansworst
▲ betekenisverwante termen
synoniem(en): grappenmaker

Dalmatiek en kazuivel nog aan toe!

2009-01-06T00:00:00.006+01:00

Tijdens een fijn bezoek aan het museum Catharijneconvent kwam een delegatie van het Op de bonafide-staf de woorden dalmatiek en kazuivel tegen.

Een dalmatiek is een wit hemd zonder mouwtjes dat deel uitmaakt van de kledinglijn van religieuze bobo's der verscheidene kerken. Overigens gaat 's-hemds historie terug tot de Romeinen. Het lijkt me wel iets om op een volgend huisfeest te dragen (in maart).

Dan de kazuivel, eeh, kazuifel (aldus corrigeerde de spellingcontrole van mijn telefoon me!). Het betreft hier een overkleed, alweer zonder mouwen, dat als laatste der 17 lagen wordt aangebracht als mijnheer de priester het nodig vindt om vanaf de preekstoel de gemeente allerhande zaligmakende prietpraat toe te loeien. Buiten werktijd wil mijnheer priester natuurlijk representatief blijven en blijkt deze duivelse vrijtijdskazuifel erg in. De freelance priester mag deze trouwens opvoeren als aftrekpost voor de inkomstenbelasting, mits er een logo van de zaak op staat van minimaal 40 bij 40 centimer. Dit terzijde.

Dechiffreren

2008-12-28T11:50:00.003+01:00

Bladerend in een stapel achterstallige kranten en tijdschriften stuitte ik onlangs ineens op 'dechiffreren' (= ontcijferen, decoderen). De context ben ik inmiddels vergeten, dus ik zou niet meer weten wat er volgens het betreffende artikel precies gedechiffreerd werd of moest worden, maar het woord heb ik gelukkig onthouden. Vooralsnog ben ik in afwachting van een situatie waarin ik zelf een keer actief kan dechiffreren. De eerstkomende stapel na te kijken tentamens biedt wellicht perspectieven. ("Het spijt me, wegens vergaande ondechiffreerbaarheid van uw handschrift heb ik uw tentamen helaas niet na kunnen kijken.")

Epibreren

2008-12-26T14:12:00.004+01:00

Gezeten aan het voortreffelijke kerstdiner bij mijn ouders maakt mijn moeder gewag van het feit dat het afruimproces na het diner niet openstaat voor epibrerende zoons. Er moet wel echt even opgeruimd en afgewassen worden. Nu is dat laatste geen probleem met een afwasmachine. Epibreren is een in 1950 door Simon Carmiggelt bedacht werkwoord.

Onberispelijk

2008-12-22T08:45:00.003+01:00

Het berispen van een persoon, daar ben ik voorstander van. Het is immers het Kerstseizoen. Kerstmis is een tijd van reflectie; reflectie en berisping zijn twee handen op één buik. Het woord van de dag is onberispelijk. Er spreekt uit dat men eigenlijk iemand eens flink wilde berispen, maar dat proces is jammerlijk gefaald. Je herkent in het woord de frustratie van de berisper, die maar zocht en zocht naar de kleinste onvolkomendheid, alle Hyves, LinkedIns en PartyPeeps binnenste buiten heeft gekeerd, een oproepertje in de AVRO-bode heeft gezet, maar het mocht niet baten: de persoon in kwestie gedraagt zich tergend onberispelijk...!

Groot dictee

2008-12-18T22:37:00.001+01:00

Deze link mag hier natuurlijk niet ontbreken!

Polemiseren

2008-12-18T22:34:00.001+01:00

Omdat ik 'm gewoon mooi vind en regelmatig tegenkom.

Woordenboekdefinitie:
- in twistgeschrift treden
- pennenstrijd voeren
- in twistgeschrijf treden
- debatteren
- zijn standpunt verdedigen

Swaffelen

2008-12-16T18:33:00.002+01:00

Ik ben niet van plan nog verder aandacht te schenken aan het woord van het jaar 2008. Nooit geweten dat het zo heet. Enfin, bij deze vindt u een hyperlink van de NOS.

Zurkelstomp

2008-12-16T16:37:00.005+01:00

Het afgelopen weekend kregen vrind Huib ende ondergetekende een bord groene zurkelstomp voorgeschoteld. Volgens Kevin van restaurant 't Vosken te Gent is de zurkelstomp, oftewel zuurkoolstamppot op zijn Vlaams, gemaakt van - "op goed Nederlands" - zuring. "Allee, meer kan ik u helaas nie zeggen he, 't recept is verders geheim".

Dithyrambisch

2008-12-10T08:14:00.002+01:00

Hierbij wil ik graag een nominatie voor Woord-van-de-dag uitbrengen. En wel voor het woord dithyrambisch (=vurig). Zo mooi worden ze tegenwoordig toch zelden meer gemaakt, getuige de meest recente nominatielijst voor woord-van-het-jaar...

Tutsjkrien

2008-12-03T22:44:00.005+01:00

De afgelopen twee, drie maanden neem ik bijna dagelijks het aan maatschappelijke relevantie winnende woord "tutsjkrien" waar. Het heeft even geduurd voor ik de fonemen wist te onderscheiden van elkaar. Bijna iedereen in mijn omgeving heeft het erover. Tutsjkrien dit en tutsjkrien dat. Werkt prima of is juist te gevoelig, vingers te dik, snel vettig, HTC, LG, iPhone, Samsung, Nokia, Blackberry Storm, noem het maar op: ze vormen allen steevast de context waarin een tutsjkrien wordt gebezigd.

"Aanraakscherm" is natuurlijk niet meer van deze wereld. Wel, het woord "tutsjkrien" klinkt wat mij betreft niet minder buitenaards. Brr.

Schabouwelijk

2008-12-03T11:14:00.001+01:00

Hedenochtend te horen op Radio 1:

Schabouwelijk, bn, bw (Belg) zeer bedenkelijk, gruwelijk (Van Dale).

Abstinent

2008-12-02T22:16:00.002+01:00

Terwijl ik starnakel graag eens aan den lijve zou ondervinden, ben ik momenteel toch vooral abstinent...

Discuzeuren

2008-11-28T12:26:00.003+01:00

Discussiëren is een kunst op zich...zo veel veronderstel ik bekend. Niet iedereen is even goed uitgerust met vaardigheden om te luisteren naar een ander, slechts met inhoudelijke argumenten je punt te maken en niet te verzanden in eindeloze herhalingen.

Ook zie je dat mensen - zeker daar waar hun meerderen aanwezig zijn - zich mengen in een discussie enkel en alleen om aan het woord te zijn en op te vallen. Praten om het praten. Nutteloze bijdragen aan de discussie zijn het gevolg. (Ik vraag me altijd af of die meerderen dat dan ook constateren.) Het is een schouwspel waar je na verloop van tijd vermoeid van raakt.

Gisteren zat ik van 08.00 uur 's ochtends tot 14.00 uur 's middags in een overleg. Net toen ik nagenoeg wanhopig werd van de wijze waarop de discussie verliep, in gedachten al bij het feestje van die avond zat, mijn pen uit verveling al tig keer aan en uit geklikt had, mijn papieren vol stonden met tekeningetjes van huizen, poppetjes en andere kriebels en ik toch écht niet nog een kop koffie ging drinken om de tijd te doden riep een collega hard door de vergadering 'Kunnen we nu eindelijk eens ophouden met discuzeuren?!'

Starnakel

2008-11-25T20:37:00.001+01:00

Nadat het grote personeelsfeest afgelopen donderdag had plaatsgevonden, maakte een collega de volgende ochtend de opmerking dat hij zich helemaal "starnakel" had gedronken.

De herkomst van starnakel is onduidelijk; het is mogelijk een verbastering van het Duitse sternhagelvoll, dat ook 'stomdronken' betekent. De herkomst daarvan is overigens ook onbekend.

Boboïsme

2008-11-25T20:08:00.001+01:00

Bij besluit van de voltallige - ik meen - negenkoppige Directie heeft de daaronder ressorterende Stuurgroep opdracht gegeven alle vestigingen door heel Nederland te voorzien van een gratis, "vandalismebestendige" telefoon, waarmee de doelgroep zich in contact kan stellen met verzekeringen (omwille van vertrouwelijkheid is deze tekst ontdaan van ieder mogelijke verwijzing die zou kunnen leiden tot identificeerbaarheid).

Dit besluit is genomen en de opdracht is gegeven zonder de kosten hiervan in ogenschouw te nemen. In feite was de opdracht: "Regel het." De projectorganisatie en de beheersorganisatie betwijfelen "rechthartig" de haalbaarheid van de opdracht met de gegeven tijdsspanne en vooral de ontbrekende financiën hiervoor.

Een deelprojectleider noemde deze type besluiten en opdrachten "boboïsmen". Boboïstische besluitvorming verwijst naar het nemen van besluiten vanuit de top zonder de haalbaarheid, wenselijkheid en consequenties in acht te nemen.

Voor de vermoedelijke etymologie, verwijs ik hier naar.

Op de bonafide

2008-11-25T17:55:00.000+01:00

Chris, medewerker van een populaire horecagelegenheid te Utrecht moet een potentiële klant die voor een bepaalde dag wil reserveren voor een high-tea teleurstellen: "Helaas, we zitten dan helemaal vol. Maar als u allemaal hier uit Utrecht komt, dan kunt u gewoon op de bonafide komen. Er is meestal wel een plekje vrij."